Βασικοί κανόνες ορθογραφίας στα νέα ελληνικά

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ

1. Η ορθογραφία των αρσενικών ουσιαστικών

Τα αρσενικά που τελειώνουν σε –ος γράφονται με -ο .
Στον πληθυντικό αριθμό γράφονται με –οι.         
πχ.ο λαγός – οι λαγοί, ο κήπος -  οι κήποι

Τα αρσενικά που τελειώνουν σε –ης γράφονται με –η.
Στον πληθυντικό αριθμό γράφονται με –ες.
πχ. ο ναύτης –οι ναύτες, ο μαθητής – οι μαθητές


2. Η  ορθογραφία των θηλυκών ουσιαστικών

Τα θηλυκά που τελειώνουν σε –η γράφονται με –η.
πχ. η φωνή, η βροχή

Τα θηλυκά που τελειώνουν σε –ω γράφονται με –ω.
πχ. η Φρόσω, η Δέσπω

Τα θηλυκά που τελειώνουν σε –ισσα γράφονται με δυο σ.
πχ. η μέλ-ισσα, η γειτόν-ισσα
ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ:  η Λάρισα


3. Η ορθογραφία των ουδέτερων ουσιαστικών

Τα ουδέτερα που τελειώνουν σε –ο γράφονται με –ο.
πχ. το βιβλίο, το θρανίο

Τα ουδέτερα που τελειώνουν σε –ος στον πληθυντικό γράφονται με –η.
πχ. το δάσ-ος, τα δάσ-η

Τα ουδέτερα που τελειώνουν σε –ι γράφονται με –ι .
πχ. το λουλούδι, το βιολί
ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ: το βράδυ , το δάκρυ, το δόρυ, το δίχτυ, το οξύ , το στάχυ


4. Η ορθογραφία των επιθέτων

Τα επίθετα που τελειώνουν σε –αίος γράφονται με –αι.
πχ. ωραίος, γενναίος     
ΕΞΑΙΡΕΙΤΑΙ: νέος

Τα επίθετα που τελειώνουν σε –είος γράφονται με –ει.
πχ. αστείος, ανδρείος
ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ: κρύος, γελοίος

Τα περισσότερα επίθετα που τελειώνουν σε –ιμος – ινος –ικος γράφονται με –ι.
πχ. νόστιμος, κόκκινος, φιλικός
                                     

5. Η ορθογραφία των ρημάτων

Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ω γράφονται με –ω.
πχ. γράφω, παίζω

Τα ρήματα που τελειώνουν –ωνω γράφονται με –ω.
πχ.απλώνω, μεγαλώνω

Τα ρήματα που τελειώνουν σε –αίνω γράφονται με –αι.
πχ. μπαίνω, βγαίνω
ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ: μένω, δένω, πλένω

Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ίζω γράφονται με –ι.
πχ. ποτίζω, σκαλίζω
ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ: δανείζω, δακρύζω, κελαρύζω, πήζω, πρήζω, αθροίζω

Τα ρήματα που τελειώνουν σε –εύω γράφονται με –ευ.
πχ. χαζ-εύω, μαζ-εύω
ΕΞΑΙΡΟΥΝΤΑΙ: κλέβω

Τα ρήματα που είναι στον ενεστώτα (τώρα) της παθητικής φωνής(-μαι), αλλά και στον εξακολουθητικό μέλλοντα (αύριο για πολλή ώρα), σε όλα τα πρόσωπα του ενικού αριθμού  -εγώ –εσύ –αυτός και στο τρίτο πληθυντικό –αυτοί, γράφονται με –αι.  Γράφονται με -ε μόνο στο α' πληθυντικό -εμείς και στο β' πληθυντικός -εσείς.
πχ. εγώ έρχομαι, εσύ έρχεσαι, αυτός έρχεται, εμείς ερχόμαστε, εσείς ερχόσαστε, αυτοί έρχονται


6. Η ορθογραφία των μετοχών

Η μετοχή της ενεργητικής φωνής που τελειώνει σε –οντας ή ώντας.
Γράφουμε με -ο, όταν δεν τονίζεται το –οντας.
πχ. παίζοντας, φωνάζοντας
Γράφουμε με –ω όταν ο τόνος μπαίνει στο –ώ.
πχ. μιλώντας , χτυπώντας, ρωτώντας

Η μετοχή της παθητικής φωνής που τελειώνει σε –μένος –μένη –μένο.
Γράφεται με δυο –μμ όταν το ρήμα έχει χαρακτήρα π, β, φ, πτ.
πχ. κρύβω -> κρυμμένος, καλύπτω -> καλυμμένος, βάφω - > βαμμένος


Περισσότερα θέματα για την ορθογραφία εδώ.

Για το ididaskalia.blogspot.gr
Αποστόλης Ζυμβραγάκης
Φιλόλογος